Zaniedbana działka ROD może być dużym wyzwaniem. Wysoka trawa, stare gałęzie i chwasty często sprawiają wrażenie, że teren wymaga po prostu porządnego karczowania. Zdarza się jednak, że dzika roślinność zasłania ścieżki, grządki czy nasadzenia, które warto zachować. Od czego w takim razie zacząć porządki na takim terenie? I kiedy działka ROD jest tak zaniedbana, że można ją uznać za porzuconą?
Kiedy zaniedbana działka ROD może zostać odebrana?
Na wstępie warto wyjaśnić, co właściwie oznacza hasło „porzucona działka”. Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych nie posługuje się takim pojęciem. Nie wskazuje też, ile czasu działkowiec musi być nieobecny w ogródku, by automatycznie stracił prawo do dzierżawy parceli. W tej kwestii znaczenie ma raczej sposób jej użytkowania i to, czy użytkownik działki przestrzega obowiązków wynikających z ustawy oraz regulaminu danego ROD. Warto przy tym pamiętać, że korzystanie z działki ROD nie oznacza nabycia gruntu na własność. Działkowiec otrzymuje prawo do korzystania z wydzielonego terenu na zasadach określonych w ustawie, umowie i regulaminie ogrodu.
Działkowiec ma obowiązek utrzymywać dzierżawiony teren w należytym stanie i przestrzegać porządku ogrodowego. Nie ma jednak przepisu, zgodnie z którym kilka miesięcy nieobecności albo niewielkie zaniedbania automatycznie pozwalają zarządowi przejąć działkę.
Stowarzyszenie ogrodowe może wypowiedzieć umowę dzierżawy działkowej w przypadkach określonych w art. 36 ustawy o ROD. W kontekście zaniedbania najważniejsza jest sytuacja, gdy działkowiec mimo pisemnego upomnienia nadal korzysta z działki lub altany niezgodnie z ustawą, lub regulaminem. Z utratą działki musi się też liczyć każdy, kto niszczy infrastrukturę ogrodową lub rażąco czy uporczywie narusza porządek i utrudnia korzystanie z innych części ogrodu. Procedura nie zaczyna się więc od odebrania działki, lecz od pisemnego upomnienia. Jeżeli problem mimo tego nie znika, stowarzyszenie może wypowiedzieć umowę na piśmie, podając przyczynę.
Wypowiedzenie umowy dzierżawy następuje nie później niż na miesiąc w przód, ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego. Działkowiec ma 30 dni od doręczenia pisma na wystąpienie do sądu o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne albo o przywrócenie prawa do działki na poprzednich warunkach.
Od czego zacząć porządkowanie zaniedbanej działki ROD?
Jeżeli przejmujemy zaniedbaną działkę od poprzedniego użytkownika, warto przed rozpoczęciem prac zapoznać się z regulaminem konkretnego ogrodu. Ustawa, o której wspominaliśmy, określa podstawowe obowiązki działkowca, ale zasady porządku i zagospodarowania terenu ogrodu doprecyzowuje regulamin ROD.
Prace porządkowe warto zacząć od oględzin. Najpierw trzeba przejść całą dostępną część działki i sprawdzić, co znajduje się pod roślinnością. W wysokiej trawie mogą leżeć druty, szkło, kamienie lub fragmenty zniszczonych konstrukcji. Przed użyciem kosiarki albo kosy takie przedmioty należy usunąć. Na początku należy też udrożnić wejście i bezpieczne dojście do zabudowy, jeżeli istnieje na działce.
Ewentualną zabudowę na początku warto tylko obejrzeć. Jeżeli widoczne są uszkodzone przewody, wyrwane gniazda lub ślady zalania instalacji elektrycznej, nie należy nic sprzątać ani włączać sieci przed sprawdzeniem jej przez elektryka. Podobnie trzeba postępować z uszkodzonymi konstrukcjami. Niestabilnego zadaszenia czy przechylonego elementu nie warto demontować, jeśli nie wiemy, czy praca nie grozi zawaleniem.
Mocno zaniedbany teren najlepiej oczyszczać fragmentami. Pozwala to poznać dawny układ działki i zdecydować, które elementy zachować.
ABC wielkich porządków na działce
Po zebraniu przedmiotów stwarzających zagrożenie warto zająć się roślinnością.
Jeżeli trawa i chwasty mają grube, zdrewniałe pędy, zwykła kosiarka może nie być odpowiednim sprzętem do pierwszego cięcia. Nie należy też kosić roślin, których nie potrafimy rozpoznać, jeśli wyglądają nietypowo lub mogą być niebezpieczne.
Szczególną ostrożność trzeba zachować przy roślinach przypominających barszcz Sosnowskiego lub barszcz Mantegazziego. Kontakt z sokiem tych gatunków i późniejsza ekspozycja na promieniowanie UV mogą powodować poważne uszkodzenia skóry. Podejrzanej roślinności nie należy dotykać ani samodzielnie rozdrabniać przed jej rozpoznaniem.
Odpady trzeba usuwać według zasad obowiązujących w danym ogrodzie i gminie. W ROD prowadzonych przez Polski Związek Działkowców regulamin zabrania spalania odpadów i resztek roślinnych. Nakazuje też zorganizowanie na działce kompostownika i kompostowanie odpadów organicznych, szczególnie części roślin pochodzących z działki. Pozostałych odpadów nie należy przenosić na teren wspólny bez zgody zarządu.
Co zrobić z zaniedbanymi drzewami i krzewami?
Dopiero po oczyszczeniu terenu można rzetelnie ocenić stan nasadzeń. Drzew czy krzewów nie warto usuwać wyłącznie dlatego, że są stare lub dawno nie były cięte. Najpierw trzeba rozpoznać rośliny i sprawdzić, które pędy są martwe, złamane albo mogą sprawiać zagrożenie. Warto podkreślić, że przed usunięciem całego drzewa trzeba sprawdzić przepisy. Ustawa o ROD odsyła w tej kwestii do ustawy o ochronie przyrody, a gdy wymagane jest zezwolenie, wniosek dotyczący drzewa rosnącego na działce składa działkowiec. Zezwolenia na ścięcie nie wymagają między innymi drzewa, których obwód pnia na wysokości 5 centymetrów nie przekracza limitów określonych w art. 83f ustawy o ochronie przyrody. Ustawa przewiduje także inne wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia na wycinkę. Dlatego przed planowaną pracą najlepiej ustalić gatunek drzewa, zmierzyć obwód pnia i sprawdzić, czy w konkretnym przypadku potrzebne są formalności.
W ogrodach prowadzonych przez PZD działkowiec ma także obowiązek przycinać drzewa i krzewy tak, aby gałęzie nie przekraczały granic działki. Jeżeli zaniedbane rośliny wychodzą na alejkę lub działkę sąsiada, trzeba się tym zająć w pierwszej kolejności.
Po pierwszym czyszczeniu lepiej przeprowadzić oględziny i zobaczyć, co rzeczywiście rośnie na działce i jak jest ukształtowany teren. Pod wysoką roślinnością mogą znajdować się wieloletnie rośliny ozdobne, stare grządki lub fragmenty nawierzchni. Przekopywanie całej działki bez wcześniejszego planu może oznaczać wiele niepotrzebnej pracy.
Jak zaplanować prace na zaniedbanej działce ROD?
W czasie porządkowania mocno zaniedbanego terenu najlepiej:
- usunąć szkło, druty i inne przedmioty stwarzające zagrożenie;
- udrożnić wejście i dojście do altany;
- usunąć śmieci;
- skrócić wysoką roślinność;
- ocenić stan drzew i krzewów;
- rozplanować grządki oraz nowe nasadzenia.
Warto pamiętać, że nie trzeba porządkować całej działki w jeden weekend. Najpilniejsze są zaniedbania zagrażające bezpieczeństwu oraz naruszenia, które utrudniają korzystanie z ogrodu innym działkowcom. Po ich usunięciu teren można porządkować etapami. Dzięki temu wycinka, nawożenie i zmiana układu działki nie będą przypadkowymi decyzjami podjętymi podczas pierwszych porządków. Konkretny plan i systematyczna praca pomogą nam również rozplanować wydatki. Uporządkowanie zaniedbanej działki może być świetnym wyzwaniem, jeśli tylko nie pozwolimy by problemy, które tam odkryjemy, nas przytłoczyły. Doprowadzenie zaniedbanego terenu do porządku wymaga czasu, ale pozwala stworzyć własne miejsce do odpoczynku i uprawy roślin. Osoby, które dopiero szukają takiej przestrzeni, mogą sprawdzić dostępne ogródki działkowe na przykład w Poznaniu.
